Προσώπου, Στόματος & Γνάθων

Τι είναι και πώς αντιμετωπίζονται

Οι νεοπλασματικές παθήσεις στην περιοχή του στόματος, των γνάθων, του τραχήλου, των σιελογόνων αδένων και του δέρματος του προσώπου περιλαμβάνουν καλοήθεις και κακοήθεις όγκους. Η έγκαιρη διάγνωση , η σταδιοποίηση, και η εξατομικευμένη θεραπεία είναι κρίσιμες για την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Στην OV CLINIC, υπό την ευθύνη του Δρ. Αντώνη Τσέκου (γναθοπροσωπικού χειρουργού), η προσέγγιση είναι εμπεριστατωμένη, διαρκής, διεπιστημονική, με σαφή θεραπευτικά πρωτόκολλα και προτεραιότητα στη λειτουργική και αισθητική αποκατάσταση.

Πότε πρέπει να σας δει άμεσα ειδικός

• Άφθες/πληγές στο στόμα, συχνά ανώδυνες,  που δεν υποχωρούν σε 2–3 εβδομάδες ή αιμορραγούν εύκολα
• Λευκές/ερυθρές πλάκες στον βλεννογόνο, σκληρία ή έλκος με επηρμένα χείλη
• Μάζα/διόγκωση στο στόμα, στον τράχηλο ή στην παρωτίδα/υπογνάθιο αδένα
• Μούδιασμα χείλους/γνάθου, πόνος κατά την κατάποση ή αλλαγή στη φωνή
• Διόγκωση γνάθων, αιφνίδια ευσειστότητα δοντιών  .
• Δερματική βλάβη στο πρόσωπο που αλλάζει μέγεθος/χρώμα, αιμορραγεί ή δεν επουλώνεται

Η έγκαιρη εκτίμηση και, όπου χρειάζεται, η βιοψία επιτρέπουν ακριβή διάγνωση και στοχευμένη θεραπεία.

Η διαδικασία στο ιατρείο

1. Αναλυτικό ιστορικό και στοχευμένη κλινική εξέταση στόματος/προσώπου/τραχήλου.
2. Απεικόνιση κατά περίπτωση: ενδοστοματικές ακτινογραφίες, πανοραμική, CBCT/CT, MRI, υπέρηχος τραχήλου.
3. Διαγνωστικές πράξεις: βιοψία βλεννογόνου/δέρματος, FNA/βιοψία σιελογόνων αδένων.
4. Συζήτηση σε διεπιστημονικό ογκολογικό συμβούλιο   και εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο.
5. Ενημέρωση και Πρόταση Χειρουρικής Θεραπείας: Από τοπική αφαίρεση καλοήθων βλαβών (σε επιπεδο ιατρείου) έως ογκολογικές εκτομές (σε οργανωμένες κλινικές)  με ασφαλή όρια εκτομής και, όπου χρειάζεται, λεμφαδενικό καθαρισμό. Παθολογοανατομικός (ιστολογικός) έλεγχος, ταυτοποίηση και σταδιοποίηση των χειρουργικών παρακευασμάτων.
6. Ενημέρωση για Ενδεικνυόμενη Αποκατάσταση : μικροχειρουργική/πλαστική αποκατάσταση μαλακών και σκληρών ιστών για λειτουργία και αισθητική.
7. Ενημέρωση για το ενδεχόμενο Συμπληρωματικής Θεραπείας:  Μετά την μετεγχειρητική τελική σταδιοποίηση, εφόσον κριθεί αναγκαίο ογκολογικά, συζητείται το ενδεχόμενο σύστασης ενδεδειγμένης συμπληρωματικής θεραπείας με την μορφή της Ακτινοθεραπείας με ή χωρίς συνδυασμό Χημειοθεραπείας (ή/και Ανοσοθεραπείας), αναλόγως της περιπτώσεως.
8. Μετέπειτα τακτική παρακολούθηση με σαφές πρωτόκολλο επανελέγχων και οδηγίες πρόληψης υποτροπών.

Κατηγορίες όγκων & ενδεικτική αντιμετώπιση

Καρκίνος στοματικής κοιλότητας (πλακώδες καρκίνωμα)

• Ενδείξεις: επίμονα έλκη, πλάκες (λευκοπλακία/ερυθροπλακία), μάζα στον βλεννογόνο, πόνος ή δυσκολία στην κατάποση, διόγκωση γνάθων, αιφνίδια ευσειστότητα δοντιών  .
• Διάγνωση: βιοψία βλάβης, αρχική σταδιοποίηση με απεικόνιση και έλεγχο τραχηλικών λεμφαδένων.
• Θεραπεία: ογκολογική εκτομή με ασφαλή όρια, κατά περίπτωση τραχηλικός καθαρισμός και παθολογοανατομική τεκμηρίωση. Μετεγχειρητική συνεργασία με ακτινοθεραπευτή/ογκολόγο για επικουρική θεραπεία ανάλογα με την τελική σταδιοποιηση.
• Διεγχειρητική Αποκατάσταση: λειτουργική/αισθητική αποκατάσταση με κρημνούς ή προσθετικές λύσεις, λογοθεραπεία/διαιτολογική υποστήριξη.

Όγκοι σιελογόνων αδένων (παρωτίδα, υπογνάθιος, μικροί σιελογόνοι)

• Συμπτώματα: ανώδυνη διόγκωση ή ψηλαφητή μάζα  εμπρός από το αυτί, κάτω από την γνάθο, στον ουρανίσκο, σε ορισμένες περιπτώσεις πόνος/πάρεση προσωπικού νεύρου.
• Διάγνωση: υπέρηχος/ΜRI και FNA/βιοψία για ιστολογική τεκμηρίωση.
• Θεραπεία: παρωτιδεκτομή (συνήθως επιπολής)/αφαίρεση του πάσχοντος υπογνάθιου σιελογόνου αδένα με διατήρηση νευρικών δομών στους καλοήθεις όγκους, ελεύθερα ογκολογικά όρια στις εκτομές για κακοήθης όγκους. Ανάλογης έκτασης άνω γναθεκτομές σε όγκους των μικρών σιελογόνων αδενων και αποκατάσταση .
• Παρακολούθηση: τακτικοί έλεγχοι για έγκαιρη αναγνώριση υποτροπής ή επιπλοκών.

Δερματικοί όγκοι προσώπου (βασικοκυτταρικό/ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, μελάνωμα)

• Ευρήματα: βλάβες που αλλάζουν χρώμα/σχήμα, αιμορραγούν ή έχουν ακανόνιστα όρια.
• Προεγχειρητική βιοψία:  Για ταυτοποίηση του νεοπλάσματος και σχεδιασμό  της περαιτέρω οριστικής  χειρουργικής παρέμβασης. 
• Θεραπεία:. Χειρουργική εκτομή βάσει της προηγηθείσας βιοψίας, με ογκολογικά ασφαλή όρια,  παθολογοανατομική τεκμηρίωση όλων των χειρουργικών παρασκευασμάτων, τελική σταδιοποίση και ογκολογικό συμβούλιο για εκτίμηση περαιτέρω συμπληρωματικές θεραπείες.
• Αποκατάσταση: αισθητική και λειτουργική επανόρθωση με τοπικούς ή ελεύθερους αγγειούμενους κρημνούς , δερματικά μοσχεύματα .

Οδοντογενείς όγκοι & κύστεις γνάθων (αδαμαντινοβλάστωμα, κερατινοκύστη κ.ά.)

• Συμπτώματα: ασυμπτωματική διόγκωση, μετατόπιση δοντιών, ευαισθησία ή παθολογικά κατάγματα σε εκτεταμένες βλάβες.
• Διάγνωση: πανοραμική/CBCT και ιστολογική τεκμηρίωση.
• Θεραπεία: από μαρσιποποίηση ή εκπυρήνιση/αποξέση έως γναθεκτομή κατά περίπτωση, στενή παρακολούθηση λόγω κινδύνου υποτροπής σε ορισμένους τύπους.

Μεταστατικές βλάβες & σπάνιοι όγκοι γνάθων

• Διάγνωση: Ιστολογική ταυτοποίηση πρωτοπαθούς εστίας με βιοψία της μεταστατικής βλάβης, σταδιοποίηση με πλήρη απεικόνιση (CT/MRI/PET CT).
• Αντιμετώπιση: εξατομικευμένη, σε συνεργασία με ογκολογική ομάδα, με στόχο τον έλεγχο νόσου και τη βελτίωση ποιότητας ζωής.

Αποκατάσταση & λειτουργική επανένταξη

• Μαλακοί ιστοί: τοπικοί/περιφερειακοί/ελεύθεροι αγγειούμενοι  κρημνοί για κάλυψη ελλειμμάτων με σεβασμό στις αισθητικές μονάδες του προσώπου.
• Σκληροί ιστοί: αναπλάσεις οστού με οστικά μοσχεύματα ή αγγειούμενους οστικούς κρημνούς  και πλάκες τιτανίου, όπου ενδείκνυται.
• Λειτουργία: λογοθεραπεία, διαιτολογική υποστήριξη και διατροφή  ( εντερική-παρεντερική)  και στοχευμένη φυσικοθεραπεία για μάσηση/κατάποση/ομιλία.
• Ψυχολογική στήριξη: ενημέρωση και υποστήριξη ασθενούς/οικογένειας σε όλα τα στάδια.

Μετεγχειρητική φροντίδα & παρακολούθηση

• Διαχείριση πόνου/οιδήματος/ αλλαγές χειρουργικών τραυμάτων : εξατομικευμένη αγωγή, φροντίδα τραύματος και στοματική υγιεινή. Οδηγίες για συνέχιση ανάλογης διαχείρησης και φροντίδας μετά το εξιτήριο .
• Μετεγχειρητική Σίτιση και  Διατροφή: Εξατομικευμένο πλάνο ανάλογα με την έκταση επέμβασης (μαλακές/υγρές υφές  από του στόματος  όπου είναι ασφαλές, ή προσωρινή εντερική σίτιση με ρινογαστρικους καθετήρες/γαστροστομία  όπου δεν είναι ασφαλές).
• Παρακολούθηση: προγραμματισμένοι  τακτικοί επανέλεγχοι για έγκαιρη αναγνώριση υποτροπών ή όψιμων επιπλοκών.
• Επικοινωνία με ογκολογική ομάδα: συντονισμός για ακτινοθεραπεία/χημειοθεραπεία όταν απαιτείται.