συμπτώματα, διάγνωση & σύγχρονη αντιμετώπιση

Τα κατάγματα προσωπικών οστών αφορούν κακώσεις στα οστά του προσώπου—ζυγωματικό, ρινικά οστά, οφθαλμικό κόγχο, άνω γνάθο, μετωπιαίο οστό/μετωπιαίους κόλπους και το σύμπλεγμα ρινο-κογχo-ηθμοειδούς (NOE). Προκύπτουν κυρίως από πτώσεις, αθλητικές κακώσεις ή τροχαία και λιγότερο από χειροδικίες. Προτεραιότητα αποτελεί η ασφάλεια του ασθενούς, η αποκατάσταση της συμμετρίας και των λειτουργιών (όραση, αναπνοή, μάσηση) και η επίτευξη άριστου αισθητικού αποτελέσματος με ελάχιστα επεμβατικές, τεκμηριωμένες τεχνικές. Στην OV CLINIC, υπό τον Δρ. Αντώνη Τσέκο (γναθοπροσωπικό χειρουργό), εφαρμόζονται πρωτόκολλα που συνδυάζουν ακρίβεια στη διάγνωση με στοχευμένη χειρουργική αποκατάσταση.

Πότε πρέπει να σας δει άμεσα ειδικός

• Οίδημα, Παραμόρφωση ή ασυμμετρία προσώπου μετά από τραυματισμό
• Διπλωπία, θάμβος ή περιορισμός κινήσεων οφθαλμού
• Αιμορραγία, ρινόρροια/ρινορραγία που επιμένει ή δυσκολία ρινικής αναπνοής
• Αναισθησία/αιμωδία στο ζυγωματικό/άνω χείλος ή κάτω χείλος
• Πόνος ή περιορισμός στην κίνηση της γνάθου, κακή σύγκλειση ή «σκαλοπάτια» στην ψηλάφηση

Σε βαριές κακώσεις προέχει η σταθεροποίηση ζωτικών λειτουργιών και ακολουθεί η εξειδικευμένη εκτίμηση από γναθοπροσωπικό χειρουργό.

Η διαδικασία στο ιατρείο/κλινική

1. Κλινική εκτίμηση: συμμετρία, οίδημα, οφθαλμολογικός έλεγχος, σύγκλειση, νευρολογικά σημεία.
2. Απεικόνιση: CBCT/CT υψηλής ευκρίνειας για εντόπιση γραμμών κατάγματος και προεγχειρητικό σχεδιασμό.
3. Σχεδιασμός αποκατάστασης: συντηρητική αντιμετώπιση ή χειρουργική ανατάξη/οστεοσύνθεση ανάλογα με τον τύπο/παρεκτόπιση.
4. Χειρουργική: ελάχιστα επεμβατικές τομές (συχνά κρυμμένες), ανατομικές ανατάξεις, μικροπλάκες/πλέγματα τιτανίου, απεμπλοκή και προστασία νευρο-αγγειακών/οφθαλμικών δομών και ανακατασκευή .
5. Συνεργασίες: όπου χρειάζεται, με ΩΡΛ/οφθαλμίατρο/νευροχειρουργό για ολοκληρωμένη αποκατάσταση και φροντίδα.
6. Παρακολούθηση: έλεγχοι επούλωσης, αισθητικού αποτελέσματος και λειτουργίας (όραση, ρινική αναπνοή, σύγκλειση, συμμετρία).

Τύποι καταγμάτων & ενδεικτική αντιμετώπιση

Ζυγωματικό (ζυγωματικό τόξο/σύμπλεγμα ZMC)

• Σημεία: βύθιση παρειάς/εντύπωμα, υποκόγχια εκχύμωση, ασυμμετρία ζυγωματικού, υπαισθησία στο κάτω χείλος/υποκόγχιο νεύρο, περιορισμός διάνοιξης στόματος.
• Αντιμετώπιση: ανατάξη μέσω μικρών τομών (ενδοστοματικά/υποκόγχια/κροταφικά/διαεπιπεφυκοτικά) και οστεοσύνθεση με μικροπλάκες στα καταλληλότερα σημεία στήριξης.
• Στόχος: αποκατάσταση προεξοχής ζυγωματικού, υπαισθησίας  και αισθητικής γραμμής παρειάς.

Κάταγμα οφθαλμικού κόγχου (εδάφους /έσω τοίχωμα)

• Συμπτώματα: διπλωπία, ενόφθαλμος, περιορισμός κινήσεων ή παγίδευση μυών, υπαισθησία υποκογχίου.
• Θεραπεία: τοποθέτηση πλέγματος/μοσχεύματος για ανόρθωση τοιχώματος και απελευθέρωση μυών, προεγχειρητικός οφθαλμολογικός έλεγχος.
• Στόχος: αποκατάσταση όρασης/κινητικότητας και συμμετρίας οφθαλμικών κόγχων.

Ρινικά οστά & ρινικό διάφραγμα

• Ευρήματα: παραμόρφωση ρινός, απόφραξη, ρινορραγία.
• Αντιμετώπιση: άμεση ανάταξη ρινικών οστών συνήθως κλειστή, και όπου απαιτείται, αντιμετώπιση διαφράγματος για λειτουργική αναπνοή, ακινητοποίηση.
• Στόχος: αποκατάσταση/ευθειασμός ρινός και βελτιωμένη ρινική βατότητα.

Naso-Orbito-Ethmoidal (NOE) συμπλέγμα

• Σημεία: τηλέκανθος, παραμόρφωση ρινικής ρίζας, δακρυϊκή δυσλειτουργία.
• Αντιμετώπιση: λεπτομερής, συχνότερα ανοικτή ανατομική ανατάξη μικρών οστικών τμημάτων με μικροπλάκες/μικροπλέγματα, αποκατάσταση τηλέκανθου, σπάνια απαιτείται συνεργασία με οφθαλμίατρο/ΩΡΛ.
• Στόχος: αποκατάσταση κανθικής θέσης, δακρυϊκής παροχέτευσης και ρινικής αισθητικής.

Μετωπιαίος κόλπος/μετωπιαίο οστό

• Ευρήματα: κατάπτωση μετώπου, ρινορραγία/ρινόρροια ΕΝΥ, πόνος μετωπιαίος.
• Αντιμετώπιση: οστεοσύνθεση πρόσθιου τοιχώματος, αποκατάσταση οπίσθιου/δαπέδου με συνεργασία νευροχειρουργού όπου ενδείκνυται.
• Στόχος: προστασία ενδοκρανιακών δομών και αισθητική αποκατάσταση μετώπου.

Μετεγχειρητική φροντίδα & αποκατάσταση

• Πόνος/οίδημα: συνήθως ήπια έως μέτρια αγωγή, πάγος και ανύψωση κεφαλής 48 ώρες.
• Οφθαλμολογικά: οδηγίες για αποφυγή έντονης προσπάθειας/φυσήματος μύτης σε κογχικά κατάγματα, εκτίμηση και διαχείριση  από οφθαλμίατρο.
• Διατροφή: μαλακές τροφές όπου υπάρχει συμμετοχή γνάθου σταδιακή επάνοδος.
• Υγιεινή: προσεκτική φροντίδα τομών/ραμμάτων, στοματόπλυμα αν υπάρχουν ενδοστοματικές τομές.
• Δραστηριότητες: αποφυγή άθλησης επαφής έως 6–8 εβδομάδες ή μέχρι ιατρικής έγκρισης.
• Έλεγχοι: αφαίρεση ραμμάτων αν χρειάζεται, τακτικές επανεξετάσεις για συμμετρία, όραση, ρινική βατότητα και σύγκλειση, μετεγχειρητική απεικόνιση.